Coraz częściej powraca ten sam sen. Przyjeżdżasz do Polski tylko na chwilę - kilka dni, krótka wizyta, coś do załatwienia. Wszystko jest znajome: język, ulice, gesty, które pamięta ciało. Nie trzeba się zastanawiać nad słowami, nie trzeba niczego tłumaczyć. Jest swojsko, naturalnie, niemal bezwysiłkowo.

I nagle pojawia się niepokój. Musisz wracać.

Ale nie możesz!

Nie masz dokumentów. Samolot odleciał. Granice się zamykają. Telefony przestają działać. Każda próba kończy się tym samym - zostajesz. W miejscu, które przecież kiedyś było domem.

To sen, który niepokoi bardziej niż wiele innych. Bo nie jest snem o wyjeździe, lecz o powrocie, który okazuje się niemożliwy.

Ten odwrócony "sen emigranta" odsłania coś istotnego: w pewnym momencie życia na emigracji zmienia się punkt ciężkości. To, co było tymczasowe, staje się trwałe. To, co miało być "tam", zaczyna być "tu". A "dom" przestaje być oczywistym wskazaniem na mapie.

Ktoś może zdać pytanie: dlaczego odwrócony sen emigranta, dlaczego ten drugi sen emigranta? To proste. Najpierw śniliśmy przecież o wyjeździe do lepszego świata, a teraz nie możemy do niego wrócić. 

To doświadczenie nie przychodzi nagle. Nie ma jednej chwili, w której można powiedzieć: od dziś jestem stąd, a nie stamtąd. To raczej proces - cichy, rozłożony w czasie, niemal niezauważalny. A jednak głęboki. I właśnie w takich snach ujawnia się najpełniej.

Bo ten sen mówi także o lęku. Nie o wielkich, dramatycznych obawach, ale o czymś znacznie bardziej subtelnym - o niepokoju, że życie zbudowane na emigracji nie jest dane raz na zawsze. Praca, stabilność, rytm codzienności, poczucie bezpieczeństwa - wszystko to może zostać zachwiane. Sen nie tworzy tego lęku, on go tylko porządkuje i pokazuje w symbolicznej formie.

Nieprzypadkowe są też jego obrazy: brak dokumentów, zamknięte granice, odwołane loty, nieskuteczne telefony. To język współczesności, ale jednocześnie uniwersalny kod bezradności. Świat, który przestaje odpowiadać na nasze decyzje, w którym tracimy sprawczość. Poczucie utknięcia nie dotyczy już podróży - dotyczy własnego miejsca w rzeczywistości.

W tle pojawia się pytanie o tożsamość. Jedno z najtrudniejszych, jakie niesie ze sobą emigracja. Kim jesteśmy po latach życia poza krajem pochodzenia? Na ile "tam" pozostaje nasze, a na ile staje się już tylko wspomnieniem, do którego wracamy - także w snach?

Bo paradoks polega na tym, że powrót nie zawsze oznacza powrót do tego samego miejsca. Zmienia się kraj, zmieniają się ludzie, ale zmieniamy się też my sami. I czasem to właśnie ta zmiana jest najtrudniejsza do uchwycenia.

W Montrealu - mieście zbudowanym z historii przyjazdów - ten paradoks ma szczególnie wyraźny wymiar. Tu niemal każdy niesie w sobie jakąś wersję "tam". I niemal każdy w pewnym momencie odkrywa, że jego życie zakorzeniło się właśnie tutaj - między językami, między wspomnieniem a codziennością.

2 maja obchodzony jest Dzień Polonii i Polaków żyjących poza granicami kraju - bo to doświadczenie życia między "tu" i "tam" ma swój wspólny, choć bardzo osobisty wymiar.

Dlatego "sen emigranta"- ten drugi, mniej oczywisty - nie jest tylko ciekawostką psychologiczną. Jest opowieścią o przesunięciu. O życiu rozpiętym między dwoma porządkami, które nieustannie się przenikają, ale nigdy w pełni nie pokrywają.

Najpierw wyjeżdżamy z pytaniem, czy damy sobie radę "tam". Potem uczymy się żyć "tu".
Aż w końcu budzimy się z niepokojem, że to "tu" może nam zostać odebrane.

I wtedy rozumiemy coś jeszcze: że emigracja nie kończy się w chwili wyjazdu, ani nawet w chwili powrotu.

Ona trwa w nas - także wtedy, gdy śpimy.
 

Z pozdrowieniami,
..

Kwiecień 2026
Luty 2026
Grudzień 2025
Wrzesień 2025
Czerwiec 2025
Marzec 2025
Grudzień 2024
Wrzesień 2024
Czerwiec 2024
Marzec 2024
Grudzień 2023
Wrzesień 2023
Czerwiec 2023
Marzec 2023
Grudzień 2022
Wrzesień 2022
Czerwiec 2022
Marzec 2022
Grudzień 2021
Wrzesień 2021
Czerwiec 2021
Marzec 2021
Grudzień 2020
Kwiecień 2020
Marzec 2020
Luty 2010
Styczeń 2020
Grudzień 2019
Listopad 2019
Październik 2019
Wrzesień 2019
Sierpień 2019
Lipiec 2019
Czerwiec 2019