Polacy w Kanadzie coraz częściej rozważają powrót do ojczyzny, do korzeni. Niektórzy kierują się tęsknotą za rodziną i kulturą, inni - niższymi kosztami życia lub perspekty- wami zawodowymi w Polsce. Powrót brzmi kusząco, ale nie zawsze okazuje się prosty, a czasem staje się kolejnym etapem emigracyjnej historii. Coraz częściej rozważają go zarówno osoby aktywne zawodowo, jak i emeryci szukający spokojniejszego życia.

Jeszcze do niedawna emigracja do Kanady była dla wielu Polaków decyzją ostateczną - wyborem na całe życie. Dziś coraz częściej słychać w polonijnych rozmowach inne pytanie: a co, jeśli wrócić? Nie na wakacje, nie "na próbę", ale na stałe. To temat, który powraca z zaskakującą regularnością - i dotyka zarówno tych, którzy w Kanadzie spędzili kilka lat, jak i tych, którzy zapuścili tu głębokie korzenie.

Ostatnie lata przyniosły wiele przewartościowań. Pandemia, praca zdalna, rosnące koszty życia w Kanadzie, a także zmiany w samej Polsce sprawiły, że emigracyjne wybory zaczęto oglądać z nowej strony. To, co kiedyś było "krajem wyjazdu", dla wielu znów stało się realną alternatywą do życia.

- Kanada dała nam bezpieczeństwo i stabilizację, ale odebrała codzienną bliskość rodziny - mówi pani Anna z Montrealu, która wraz z mężem i dwójką dzieci poważnie rozważa przeprowadzkę do Polski. - Dziadkowie znają wnuki głównie z ekranu telefonu. To zaczęło nam coraz bardziej ciążyć.

Jednym z najczęściej wymienianych powodów myślenia o powrocie jest rodzina. Starzejący się rodzice, potrzeba bycia "na miejscu", a także chęć wychowywania dzieci w polskim języku i kulturze.

Wielu rodziców przyznaje, że choć ich dzieci świetnie odnajdują się w kanadyjskiej rzeczywistości, to polskość bywa dla nich dodatkiem, a nie naturalnym środowiskiem. Powrót do Polski jawi się wtedy jako sposób na odzyskanie ciągłości kulturowej - bez szkół sobotnich, bez ciągłego tłumaczenia świata.

Nie bez znaczenia są też kwestie finansowe. Wysokie ceny domów i wynajmu mieszkań, problemy z dostępem do ochrony zdrowia, drożejąca żywność - wszystko to sprawia, że życie w Kanadzie, choć wciąż bezpieczne, staje się coraz bardziej wymagające.

- W Polsce za nasze kanadyjskie dochody moglibyśmy żyć znacznie spokojniej - przyznaje pan Marek z Toronto, pracujący zdalnie w branży IT. - Nie chodzi o luksus, tylko o poczucie, że życie nie kręci się wyłącznie wokół rachunków.

Jednocześnie Polska przestała być postrzegana wyłącznie jako kraj "niższych zarobków". Rozwijający się rynek pracy, możliwość pracy zdalnej, własne firmy i start-upy sprawiają, że dla wielu emigrantów powrót nie oznacza zawodowego kroku wstecz.

Osobną kategorię stanowią powroty osób na emeryturze. Dla nich decyzja bywa ostateczna i bardziej spokojna. Często motywują ją niższe koszty życia w Polsce, bliskość rodziny, opieka zdrowotna w znanym otoczeniu i komfort życia w kraju, który dobrze znają. Ten powrót rzadko wiąże się z pracą zawodową - jest raczej świadomym wyborem spokojniejszego rytmu życia po latach emigracji.

Są też historie mniej oczywiste - Polaków, którzy zdecydowali się na powrót do Polski, a po kilku miesiącach czy latach, rozczarowani, ponownie wybrali Kanadę. Powody bywają różne: trudności w odnalezieniu się w realiach rynku pracy, inne tempo życia, rozczarowanie instytucjami publicznymi, a czasem po prostu zderzenie wyobrażeń z codziennością.

- Myśleliśmy, że wracamy do "swojego" kraju, a okazało się, że jesteśmy tam trochę obcy - mówi pan Piotr, który po piętnastu latach w Kanadzie spróbował życia w Polsce. - Mentalnie zdążyliśmy się zmienić. Po dwóch latach wróciliśmy do Kanady z poczuciem porażki, ale i z większą samoświadomością.

Te doświadczenia pokazują, że powrót nie zawsze oznacza domknięcie emigracyjnej historii. Czasem jest tylko kolejnym jej rozdziałem - ważnym, choć niekoniecznie ostatecznym.

Decyzja o powrocie rzadko bywa prosta. Towarzyszą jej obawy: czy odnajdziemy się mentalnie? Czy Polska, którą pamiętamy, nadal istnieje? Jak poradzić sobie z formalnościami, podatkami, systemem opieki zdrowotnej?

Eksperci podkreślają, że największym błędem bywa idealizowanie powrotu. Polska się zmieniła - podobnie jak sami emigranci. Powrót bywa więc nie tyle "powrotem do dawnego życia", co początkiem nowego etapu, wymagającego cierpliwości i otwartości.

Dla wielu Polaków w Kanadzie myśl o powrocie pozostaje na razie w sferze rozważań. To rozmowy przy kawie, ciche plany odkładane "na później", scenariusze sprawdzane w wyobraźni. Nie wszyscy zdecydują się na ten krok - i nie wszyscy muszą.

Jedno jednak jest pewne: emigracja przestała być drogą w jedną stronę. Coraz częściej staje się ruchem wahadłowym, wyborem elastycznym, dostosowanym do etapu życia.

- Nie wiemy jeszcze, czy wrócimy na zawsze - mówi pani Anna. - Ale po raz pierwszy od lat wiemy, że mamy wybór. A to już bardzo dużo.

Powrót do Polski nie jest dla wszystkich. Dla niektórych pozostanie marzeniem, dla innych realnym planem. Ale sam fakt, że coraz częściej o nim mówimy, świadczy o tym, jak bardzo zmienia się emigracyjne doświadczenie Polaków w Kanadzie.

Bo czasem powrót też bywa emigracją. Ponowną emigracją. Powrotem do kraju, który istnieje już tylko w naszych wspomnieniach sprzed lat. Tyle że tamtej Polski już nie ma. Zmieniła się podczas naszej wieloletniej nieobecności. My także się zmieniliśmy.

Do jakiej zatem Polski wracamy? Czego oczekujemy od niej - i od siebie?

Dla wielu powrót okaże się nie tyle spełnieniem marzeń, co próbą odnalezienia się w nowej rzeczywistości. Próba ta - choć inna w formie - wymaga tej samej odwagi, co pierwszy wyjazd za ocean.
 

Bożena Szara - dziennikarka, redaktor naczelna Panoramy
 
 

Portal pomaga Polakom planującym powrót do kraju. Radzi, jak przejść przez wszelkie praktyczne i formalne trudności, które można napotkać podczas przenosin do Polski, a także jak znaleźć pracę lub założyć działalność gospodarczą w kraju.