Masz dwa obywatelstwa? Przy wyjeździe z Polski musisz okazać paszport RP.

Obywatel polski posiadający inne jeszcze obywatelstwo, bez względu na jego miejsce zamieszkania, w Polsce czy też za granicą, jest traktowany w świetle prawa polskiego przez władze polskie wyłącznie jako obywatel polski. Z perspektywy prawa polskiego i organów polskich, inne niż polskie obywatelstwo danej osoby nie jest uwzględniane i nie ma żadnego znaczenia.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają wnioski obywateli wskazujące na rozbieżność praktyki co do możliwości przekraczania granicy Polski przez osoby posiadające podwójne obywatelstwo (w tym polskie) na podstawie paszportu innego państwa. Część wnioskodawców wskazuje, że nie miała możliwości wyjazdu na podstawie paszportu innego państwa.

Z komunikatu na stronie internetowej Służby Granicznej RP wynika, że: „jeśli funkcjonariusz SG w trakcie kontroli granicznej na wyjazd z Polski uzyska informację, że podróżny posiada polskie obywatelstwo, a nie ma ważnego polskiego dokumentu, czyli - w zależności od kierunku podróży - paszportu lub dowodu osobistego, ma obowiązek nie zezwolić takiej osobie na przekroczenie granicy". Dotyczyć ma to również sytuacji, gdy obywatel wjechał do kraju na podstawie dokumentu stwierdzającego obywatelstwo innego państwa. 

Jako podstawę tej interpretacji wskazano ustawę o obywatelstwie polskim. Według niej obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa ma wobec RP takie same prawa i obowiązki, jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie. Ponadto stanowi ona, że obywatel polski nie może wobec władz RP powoływać się ze skutkiem prawnym na posiadane równocześnie obywatelstwo innego państwa i na wynikające z niego prawa i obowiązki. 
Polskie prawo dopuszcza posiadanie wielokrotnego obywatelstwa. Obecnie obowiązująca ustawa o obywatelstwie polskim wprost przewiduje sytuację, w której obywatel polski posiada jeszcze obywatelstwo innego państwa, zastrzegając jednocześnie tzw. zasadę wyłączności obywatelstwa polskiego. W myśl art. 3 ust. 1 ww. ustawy, obywatel polski posiadający jednocześnie inne obywatelstwa ma wobec Rzeczypospolitej Polskiej takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie. Z kolei zgodnie z ust. 2, obywatel polski nie może wobec władz Rzeczypospolitej Polskiej powoływać się ze skutkiem prawnym na posiadane równocześnie obywatelstwo innego państwa i na wynikające z niego prawa i obowiązki. Istotą ww. przepisów jest fakt, że prawo polskie dopuszcza posiadanie wielokrotnego obywatelstwa przez obywatela polskiego, ale osobę taką nakazuje traktować w taki sposób, jak gdyby miała ona wyłącznie obywatelstwo polskie, jeżeli osoba ta powołuje się ze skutkiem prawnym na posiadane równocześnie obywatelstwo innego państwa. 

Oznacza to wprost, iż obywatel polski posiadający inne jeszcze obywatelstwo lub obywatelstwa, bez względu na jego miejsce zamieszkania, w Polsce czy też za granicą, jest traktowany w świetle prawa polskiego przez władze polskie wyłącznie jako obywatel polski i nie może skutecznie powoływać się wobec organów polskich na to inne obywatelstwo lub obywatelstwa. Z perspektywy prawa polskiego i organów polskich inne niż polskie obywatelstwo danej osoby nie jest uwzględniane i nie ma żadnego znaczenia.

Zasada ta wprowadza równość pozycji obywatela polskiego o podwójnym/wielokrotnym obywatelstwie z pozycją osoby posiadającej wyłącznie polskie obywatelstwo w zakresie ich praw i obowiązków wobec Rzeczypospolitej Polskiej. Szczególne traktowanie osób o podwójnym obywatelstwie, np. poprzez żądanie od takich osób uzyskania zezwolenia na wjazd do Polski (wydanie wizy do obcego paszportu) lub brak obowiązku posiadania polskich dokumentów tożsamości (paszportu przy przekraczaniu granicy), oznaczałoby naruszenie zasady równości wobec prawa.

Należy tutaj podkreślić, iż respektowanie przez Straż Graniczną zasady wyłączności i nadrzędności obywatelstwa polskiego, podczas przekraczania granicy, ma również dużo szersze znaczenie, np. w zakresie udaremnienia wyjazdu z RP obywatelom polskim, wobec których sądy wydały zakaz opuszczania kraju, a zezwolenie na wyjazd na podstawie dokumentu wydanego przez inne państwo umożliwiałoby skuteczne omijanie tego zakazu. W celu zobrazowania problemu można także przytoczyć przykład różnic w transliteracji, które powodują, że osoby o podwójnym obywatelstwie mogą w obcym paszporcie występować pod innymi danymi osobowymi np. John/Jan. Kolejnym zagrożeniem jest możliwość uprowadzenia polskiego dziecka przez jednego z rodziców posługującego się paszportem innego państwa, podczas gdy w realiach RP, w celu wydania dziecku polskiego paszportu, wymagana jest zgoda obydwojga rodziców lub opiekunów prawnych.

ETIAS: zezwolenie na podróż do UE dla osób posiadających obywatelstwo Kanady

ETIAS, czyli Europejski System Informacji o Podróżach oraz Zezwoleniach, to nowy system wiz elektronicznych, które zostaną wprowadzone przez Unię Europejską pod koniec 2026 roku.  Celem ETIAS jest zwiększenie bezpieczeństwa i usprawnienie kontroli granicznej. 

Obywatele krajów trzecich (m.in. Kanady) muszą uzyskać zezwolenie ETIAS przed podróżą do strefy Schengen, z wyjątkiem niektórych zwolnionych kategorii, takich jak personel dyplomatyczny. Koszt uzyskania zezwolenia ETIAS wynosi 7 EUR i jest ważny przez trzy lata, a wnioski zwykle są rozpatrywane w ciągu kilku minut do 30 dni. Aplikacja o zezwolenie na podróż ETIAS jest prosta i można ją złożyć wyłącznie online na stronie internetowej lub za pomocą aplikacji mobilnej. Proces ten nie jest skomplikowany i wymaga wypełnienia formularza zawierającego informacje osobiste, dane paszportowe oraz pytania związane z bezpieczeństwem. Podczas procesu aplikacji kluczowe jest przekazanie poprawnych informacji. Nieprawidłowe dane mogą skutkować odmową wydania zezwolenia, dlatego wnioskodawcy muszą być bardzo dokładni przy wypełnianiu formularza.

Wniosek o zezwolenie na podróż może zostać odrzucony z powodu nieodpowiednich informacji lub niewystarczających dokumentów. Ważne jest, aby wnioskodawcy dokładnie sprawdzili, czy spełniają wszystkie wymagania oraz czy dostarczyli wszystkie niezbędne dokumenty. Zaleca się, aby wnioskodawcy składali wnioski o ETIAS co najmniej 72 godziny przed planowaną datą podróży, aby uniknąć potencjalnych opóźnień w przetwarzaniu danych. 

O ETIAS nie mogą ubiegać się obywatele Unii Europejskiej. Oznacza to, że podróż do strefy Schengen na podstawie paszportu kanadyjskiego, gdy posiada się jednocześnie paszport polski, nie będzie już możliwa. 
 

Opracowanie: Andrzej Leszczewicz

Z OSTATNIEJ CHWILI 

WAKACYJNY WYJAZD ZAKOŃCZYŁ SIĘ NA LOTNISKU. DZIECI NIE POLECIAŁY Z BALIC 
PRZEZ PROBLEM Z DOKUMENTAMI

Onet.pl / Autor: Mirosław Haładyj / 27 lipca 2026 

Kilkoro dzieci nie mogło odlecieć z lotniska Kraków-Balice z powodu problemów z dokumentami. Straż Graniczna przypomina, że obywatele Polski powinni przekraczać granicę z użyciem polskiego dokumentu podróży, nawet jeśli posiadają również obywatelstwo innego państwa.

Środek wakacji przynosi wzmożony ruch na lotnisku Kraków Airport, ale dla kilku rodzin i opiekunów podróż zakończyła się jeszcze przed wejściem na pokład samolotu. Straż Graniczna poinformowała o kilku przypadkach, w których dzieci nie mogły opuścić Polski z powodu nieważnych lub niewłaściwych dokumentów podróży.

Jak poinformowała w poniedziałek, 27 lipca, Karpacka Straż Graniczna, tylko w miniony weekend funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w Krakowie-Balicach odnotowali kilka podobnych sytuacji. Pierwszy przypadek miał miejsce w sobotę, 25 lipca (...). 

Kolejne problemy pojawiły się dzień później, 26 lipca, podczas odpraw pasażerów odlatujących do Antalyi. Najpierw funkcjonariusze skontrolowali dwóch chłopców w wieku 13 i 11 lat, którzy podróżowali z babcią i dziadkiem. Dzieci okazały amerykańskie paszporty, jednak strażnicy ustalili, że do Polski oraz strefy Schengen wjechały wcześniej na podstawie polskich dokumentów podróży. Ponieważ nie miały ich przy sobie podczas wyjazdu, nie mogły opuścić kraju.

Podobna sytuacja dotyczyła kolejnych dwóch małoletnich obywateli Polski – w wieku 14 i 11 lat – podróżujących do Turcji pod opieką cioci. Oni również posłużyli się amerykańskimi paszportami, mimo że wcześniej przekroczyli granicę na podstawie polskich dokumentów. Również w tym przypadku Straż Graniczna odmówiła zgody na wyjazd. Co więcej, opiekunka dzieci zrezygnowała z zaplanowanego urlopu.

Problemy z dokumentami miała także 16-letnia obywatelka Polski podróżująca samotnie z Krakowa do Londynu-Heathrow. Nastolatka przedstawiła do kontroli brytyjski paszport. Funkcjonariusze ustalili jednak, że posiada również polskie obywatelstwo, a przy sobie nie miała polskiego dokumentu podróży. W związku z tym również nie mogła opuścić Polski.

Karpacka Straż Graniczna przypomina, że osoby posiadające obywatelstwo polskie powinny przekraczać granicę, posługując się polskim dokumentem podróży. Sam fakt posiadania drugiego obywatelstwa i zagranicznego paszportu nie oznacza, że można dowolnie wybierać dokument przy wyjeździe z kraju. Funkcjonariusze mogą zweryfikować historię przekroczeń granicy oraz dane znajdujące się w systemach.

Przed wyjazdem warto sprawdzić nie tylko termin ważności paszportu lub dowodu osobistego, ale również upewnić się, że dokument nie został unieważniony, odpowiada wymaganiom kraju docelowego i jest właściwym dokumentem, którym należy posłużyć się przy przekraczaniu granicy. Szczególną uwagę należy zwrócić na dokumenty dzieci, zwłaszcza jeśli podróżują pod opieką innych członków rodziny.

NIE POLECIELI DO WIELKIEJ BRYTANII. MATKA Z DZIEĆMI ZATRZYMANA

Onet.pl / Autor: Katarzyna Jamróz / 15 czerwca 2026 

Dwójka dzieci podróżujących z matką nie odleciała z lotniska Kraków Airport do Wielkiej Brytanii. Straż Graniczna ustaliła, że mimo posiadania brytyjskich paszportów są również obywatelami Polski, dlatego do przekroczenia granicy potrzebowały ważnych polskich dokumentów.

Plany rodzinnego wyjazdu do Wielkiej Brytanii zakończyły się jeszcze na lotnisku Kraków Airport. Funkcjonariusze Straży Granicznej przekazali 15 czerwca, że w ostatnich dniach nie zezwolili na opuszczenie Polski dwójce dzieci podróżujących pod opieką matki. Powodem były niewłaściwe dokumenty.

Podczas kontroli granicznej strażnicy ustalili, że małoletni posiadali paszporty wydane przez władze Wielkiej Brytanii, jednak jednocześnie mają również obywatelstwo polskie, co potwierdzono w bazie PESEL.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami obywatel Polski - nawet jeśli posiada także obywatelstwo innego państwa - jest traktowany przez polskie organy wyłącznie jako obywatel RP. Oznacza to, że granicę Polski może przekroczyć wyłącznie na podstawie ważnego polskiego dowodu osobistego lub paszportu. Zagraniczne dokumenty nie uprawniają obywatela RP do wyjazdu z kraju ani wjazdu na jego terytorium.

W związku z tym funkcjonariusze Straży Granicznej odmówili dzieciom wyjazdu do Wielkiej Brytanii.

Straż Graniczna przypomina, że przed każdą zagraniczną podróżą warto sprawdzić ważność dokumentów, zwłaszcza jeśli podróżują osoby posiadające podwójne obywatelstwo. Brak ważnych polskich dokumentów może skutkować odmową przekroczenia granicy, nawet jeśli podróżni posiadają bilety lotnicze oraz paszport wydany przez inne państwo.

AKCJA SŁUŻB NA LOTNISKU W KRAKOWIE. PODWÓJNE OBYWATELSTWO NIE WYSTARCZY. OBYWATELE POLSKI ZATRZYMANI NA LOTNISKU W KRAKOWIE

Glos24.pl / Autor: Norbert Kwiatkowski / 3 lipca 2025

W ciągu zaledwie dwóch ostatnich dni funkcjonariusze Straży Granicznej na lotnisku Kraków-Balice zatrzymali aż ośmiu obywateli Polski, którzy chcieli opuścić kraj, nie posiadając przy sobie wymaganych polskich dokumentów tożsamości. Wszystkim odmówiono prawa wyjazdu z terytorium RP.

Do zdarzeń doszło podczas standardowej kontroli paszportowej. Jak informuje Straż Graniczna, zatrzymani podróżni, mimo posiadania innych obywatelstw i ważnych dokumentów zagranicznych, nie mieli przy sobie polskich dokumentów tożsamości – paszportów ani dowodów osobistych, które zgodnie z przepisami są wymagane przy przekraczaniu granicy Rzeczypospolitej Polskiej.

WŚRÓD ZATRZYMANYCH RÓWNIEŻ DZIECI 

Wśród osób, którym odmówiono wylotu, znalazł się m.in. 27-letni mężczyzna, który chciał lecieć do Londynu-Gatwick. Okazał brytyjski paszport z pieczątką wjazdową z połowy stycznia 2025 r., co oznaczało przekroczenie dopuszczalnego czasu pobytu w Polsce. Mężczyzna nie miał przy sobie polskiego paszportu ani dowodu osobistego.

Na odlot do Bristolu zgłosiła się z kolei matka z dwoma synami w wieku 3 i 6 lat. Chłopcy, będący obywatelami RP, posługiwali się jedynie brytyjskimi paszportami. W dokumentach brakowało jednak ważnych stempli wjazdowych: młodszy nie miał żadnych, a starszy posiadał przeterminowaną pieczątkę z 2023 r.

Najbardziej zaskakujący był przypadek czwórki dzieci, które wraz z matką miały udać się do Chicago. Podczas kontroli okazało się, że wszystkie dzieci są obywatelami Polski, jednak legitymowały się wyłącznie amerykańskimi paszportami, w których brak było jakichkolwiek śladów legalnego wjazdu do Polski. Z powodu braku polskich dokumentów cała rodzina została zawrócona.

Z podróży musiał także zrezygnować 12-letni chłopiec, który od lipca 2022 r. przebywał w Polsce na brytyjskim paszporcie. Przekroczył znacznie dopuszczalny czas pobytu i również nie posiadał żadnego polskiego dokumentu.

APEL SŁUŻB 

Funkcjonariusze Straży Granicznej przypominają, że zgodnie z ustawą z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2023 r. poz. 1989), obywatel Polski ma obowiązek posługiwać się polskimi dokumentami tożsamości – zarówno przy wjeździe, jak i wyjeździe z kraju. Dotyczy to także osób posiadających podwójne obywatelstwo.

- Posiadanie brytyjskiego czy amerykańskiego paszportu nie zwalnia obywatela Polski z obowiązku okazania polskiego paszportu lub dowodu osobistego przy przekraczaniu granicy. Jest to wymóg prawny, który dotyczy wszystkich obywateli Rzeczypospolitej – podkreślają funkcjonariusze.

W związku z naruszeniem przepisów, wszyscy zatrzymani podróżni musieli zrezygnować z dalszej podróży.